Jezioro Mikołajskie położone jest w województwie warmińsko-mazurskie i zgodnie z klasyfikacją Jednolitych Części Wód Powierzchniowych (JCWP) jest silnie zmienioną częścią wód. Zbiornik ma powierzchnię 497.9 ha oraz objętość wód szacowaną na 55739.7 tys. m³. W ewidencji wód jezioro figuruje pod kodem JCWP PLLW30175 (nr katalogowy 30175).

Jezioro leży w region wodny Środkowej Wisły, w obszarze dorzecza Wisły, a badania monitoringowe prowadzi Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Olsztyn. Współrzędne geograficzne jeziora to w przybliżeniu 53.4637°N, 21.3540°E.

Zgodnie z oceną Państwowego Monitoringu Środowiska (badania z 2015 r.) ogólny stan tej części wód oceniono jako zły, a stan/potencjał ekologiczny określono jako umiarkowany, a stan chemiczny jako dobry.

Z pomiarów fizykochemicznych wynika, że przewodność elektrolityczna właściwa wynosiła 246 µS/cm, przezroczystość wody (widzialność krążka Secchiego) 1.8 m, nasycenie tlenem hypolimnionu 0%, stężenie azotu ogólnego 1.17 mgN/l, stężenie fosforu ogólnego 0.047 mgP/l, stężenie chlorofilu „a” 15.5 µg/l.

Badania elementów biologicznych wykazały, że wskaźnik fitoplanktonowy PMPL wyniósł 2.3, wskaźnik makrofitowy ESMI 0.392, indeks okrzemkowy fitobentosu IOJ 0.843, Jeziorowy Indeks Rybny LFI-CEN 0.43.

Pod względem powierzchni to 42. co do wielkości jezioro w województwie warmińsko-mazurskie spośród 311 zbadanych.

Jako prawdopodobne przyczyny obniżonego stanu wód wskazuje się: rolnictwo z zabudową rozproszoną, turystyka i rekreacja.

Ostatnie badania jakości wody przeprowadzono w 2015 r., czyli 11 lat temu.