Częstochowa – duchowa stolica Polski

(Fot. Jasna Góra © Jordi Escuer, CC BY-NC-ND 2.0)

Większość z was, zapytana z czym kojarzy się Częstochowa, bez zająknięcia odpowie, że z Jasną Górą. Nic w tym dziwnego, skoro niemal od momentu powstania klasztoru na Jasnej Górze, Częstochowa stała się duchową stolicą Polski. Każdy, kto zna sienkiewiczowski „Potop”, wie jak duże znaczenie, nie tylko strategiczne, miała jasnogórska twierdza w dawnych czasach. Dziś Sanktuarium Maryjne w Częstochowie corocznie odwiedza kilka milionów pielgrzymów z całego świata. Nieliczni wyprawiają się poza klasztorne wzgórze. Co warto zobaczyć w Częstochowie? Przekonajcie się czytając dalszą część.

Na samym początku, jako ciekawostkę, można przytoczyć fakt, że klasztor mieścił się w pewnej odległości od miasta, a wokół niego rozkwitała wieś nazywana Częstochówką. W XVIIIw. przyklasztorna osada otrzymała nawet prawa miejskie jako Nowa Częstochowa. Ośrodki rozwijały się niezależnie, tocząc ciągłe spory o handel z pielgrzymami. Dopiero w pierwszej połowie XIX wieku połączono Starą i Nową Częstochowę w jeden organizm miejski.

Stara Częstochowa lokowana w 1356r. na prawie średzkim, zajmowała obszar między ulicami Krakowską i Warszawską od zachodu, Spadek od północy i Przesmyk od południa, na wschodzie granicę wyznaczała Warta.

Po średniowiecznej Częstochowie pozostały jednak tylko nieliczne ślady. Dzisiejszy rynek jest o połowę mniejszy niż pierwotnie. Miejsca, w których znajdował się ratusz i jatki wybrukowano kocimi łbami. W południowo-wschodnim narożniku rynku wciąż stoi kościół św. Zygmunta, ale po wielokrotnych przebudowach z jego średniowiecznego oblicza nie pozostało nic. Obok kościoła zachował się fundament baszty bramnej – kontur budowli jest jedyną pozostałością po częstochowskich murach miejskich. Zabudowa starego miasta pochodzi głównie z XVIII i XIXw. – wynik odbudowy po potopie szwedzkim i wojnach napoleońskich. Najcenniejszym świeckim zabytkiem, jaki pozostał po Starej Częstochowie, jest budynek przy ul. Mirowskiej 4 – barokowa karczma z charakterystycznym stromym, łamanym dachem.

Na zachodzie, 2,5km od Starej Częstochowy w roku 1382 powstał klasztor o.o Paulinów. Nazwa Jasna Góra pochodzi od klasztoru macierzystego w węgierskiej Budzie, który także stał na wapiennym wzgórzu. Z czasem klasztor stał się punktem strategicznym – usytuowany na wzgórzu, mocno ufortyfikowany i odpowiednio uzbrojony był przez długi czas trudną do zdobycia twierdzą.

Przedmiotem kultu na Jasnej Górze jest obraz Matki Boskiej Częstochowskiej, zwanej też Czarną Madonną lub Królową Polski. Wotywne dary gromadzone przez ponad sześć wieków zawsze były powodem bogactwa klasztoru. Dziś możemy je oglądać w jasnogórskim Skarbcu. Warto zobaczyć także: refektarz, arsenał, salę rycerską oraz imponującą bibliotekę o.o. Paulinów. Odważni mogą wejść na 106-metrową wieżę i obejrzeć z góry klasztor w całej okazałości.

Ściągający z daleka pielgrzymi stanowili doskonałe źródło zarobku dla okolicznej ludności, toteż wokół klasztoru powstała wieś Częstochówka, która od XVIIIw. była już niezależnym miastem. Nowa Częstochowa posiadała własny rynek, ratusz i przywileje aż do XIX wieku.

W roku 1826 połączono obydwa ośrodki nie tylko na papierze, ale także w przestrzeni urbanistycznej. Między rynkiem Starej Częstochowy, a Jasną Górą przeprowadzono Aleję Najświętszej Marii Panny, która jest dziś główną promenadą miasta. W połowie drogi wybudowano nowy ratusz będący symbolem zespolenia obu miast.

Ceglany gmach ratusza utrzymany w stylu klasycystycznym jest jednym z najbardziej charakterystycznych zabytków Częstochowy. We wnętrzach ratusza swoje zbiory prezentuje Muzeum Częstochowskie. Bilet wstępu na wystawy i możliwość wejścia na wieżę to koszt 10zł.

W znajdującym się u stóp Jasnej Góry parku mieści się imitujące kopalnię Muzeum Górnictwa Rud Żelaza (oddział Muzeum Częstochowskiego). W podziemnych korytarzach ustawiono nawet maszyny pochodzące z dawnej kopalni rudy żelaza.

Industrialną turystykę można kontynuować w unikalnym Muzeum Produkcji Zapałek oraz Muzeum Historii Kolei, które także znajdują się na Szlaku Zabytków Techniki.

Muzeum Produkcji Zapałek jest fascynującym miejscem ze względu na możliwość obserwacji całego procesu wytwarzania zapałek na linii produkcyjnej z lat 30. XXw. (wstęp: 10zł). Czegoś takiego nie zobaczycie nigdzie indziej.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *